Lưu ý khi sử dụng thuốc lợi tiểu

Sử dụng thuốc lợi tiểu cần theo đơn bác sỹ Sử dụng thuốc lợi tiểu cần theo đơn bác sỹ

Thuốc lợi tiểu là các thuốc có tác dụng làm tăng khối lượng nước tiểu, chủ yếu bằng cách tăng thải trừ ion Natri và nước ở dịch ngoại bào gây lợi tiểu. Thuốc lợi tiểu chủ yếu được chỉ định trong điều trị phù do các nguyên nhân, điều trị tăng huyết áp và các bệnh lý của thận.

Tùy theo mục đích mà có thể có nhiều cách phân loại khác nhau, song thông thường chia làm hai nhóm giữ Kali và bài tiết Kali, ngoài ra còn nhóm lợi tiểu thẩm thấu. Hiện nay, để mục đích điều trị tốt hơn, thường sẽ được phối hợp thuốc lợi tiểu trong điều trị, tuy nhiên nếu sử dụng không đúng liều, không đúng cách sẽ có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng như hạ huyết áp, rối loạn nước và điện giải, thậm trí trụy tim mạch và dẫn đến tử vong. Trong phạm vi bài viết này, chỉ đề cập đến một vài tác dụng không mong muốn cần chú ý khi sử dụng thuốc lợi tiểu.

1.Nhóm thuốc lợi tiểu gây hạ Kali máu.

Trong nhóm thuốc này, có ba nhóm nhỏ cần chú ý

              Nhóm ức chế men CA ( carbonic anhydrase ): nhóm này hiện nay chủ yếu có hiệu quả trong điều trị tăng nhãn áp và có thể sử dụng trong điều trị động kinh. Tuy nhiên dùng thuốc cần chú ý thuốc có thể gây quá mẫn, gây toan hóa máu, gây sỏi thận, giảm Kali máu gây rối loạn điện giải, gây rối loạn thần kinh trung ương nhất là ở người xơ gan, có thể gây biến chứng não gan.

             Nhóm lợi tiểu quai: đây là nhóm lợi tiểu nhanh, mạnh, thời gian tác dụng ngắn nên hầu như được chỉ định sử dụng trong tất cả các bệnh như phù phổi cấp, tăng huyết áp, phù do các nguyên nhân, suy tim, suy thận; nhưng các tác dụng phụ cũng tương đối nhiều, thuốc gây rối loạn nước và điện giải dẫn đến mỏi mệt, chuột rút, có thể gây hạ huyết áp; gây kiềm máu; gây rối loạn chuyển hóa dẫn đến tăng acid uric máu, tăng glucose máu, tăng cholesterol máu. Ngoài ra có thể gây rối loạn tiêu hóa, rối loạn tạo máu nhất là làm giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, rối loạn chức năng gan thận.

           Nhóm thiazid: thuốc được dùng điều trị phù do các nguyên nhân, điều trị tăng huyết áp và tăng calci niệu không rõ nguyên nhân. Tuy nhiên cũng như lợi tiểu quai, thuốc gây rối loạn điện giải nếu dùng kéo dài với các biểu hiện mệt mỏi nhức đầu, buồn nôn, chuột rút, kiềm chuyển hóa; ngoài ra thuốc cũng gây tăng acid uric máu, làm nặng thêm bệnh đái tháo đường tụy.

2.Nhóm thuốc lợi tiểu giữ Kali máu.

          Spironolacton: tác dụng lợi tiểu yếu,thường phối hợp với thuốc nhóm giữ Kali máu để điều trị phù do suy tim mạn, xơ gan, tăng huyết áp hoặc bệnh lý thận. thuốc gây tăng kali máu, gây nhiễm acid chuyển hóa, rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi, buồn ngủ, nổi mẩn da; dùng kéo dài có thể gây tác dụng ngoại ý giống hormon làm phụ nữ rối loạn kinh nguyệt, nam giới vú to.

          Triamteren và amilorid: thuốc chủ yếu dùng phối hợp với thuốc lợi tiểu giảm kali máu để điều hòa nồng độ kali máu trong bệnh lý suy tim. Tuy nhiên thuốc gây ra nhiều tác dụng không mong muốn đặc biệt gây tăng kali máu, gây nhiễm acid chuyển hóa, rối loạn thần kinh trung ương với các biểu hiện chóng mặt, buồn nôn, nôn, chuột rút, ngủ lịm; gây rối loạn tiêu hóa, rối loạn chức năng gan.

3. Một số điểm cần lưu ý.

Khi phối hợp thuốc:

                    Nếu kết hợp hai thuốc lợi tiểu với nhau, giữa thuốc lợi tiểu giữ kali và thuốc lợi tiểu thải kali sẽ làm tăng khả năng lợi tiểu và giảm sự mất cân bằng kali, tuy nhiên tùy theo tình trạng người bệnh mà vẫn có thể bị tăng hay giảm kali vì vậy cần phải được theo dõi thường xuyên.

                  Khi dùng kết hợp với các thuốc khác cần chú ý, thuốc ức chế men chuyển làm tăng kali máu nên không được phối hợp với thuốc lợi tiểu giữ kali; thuốc chữa đái tháo đường nhóm sulfonylure làm tăng thải natri nên không được phối hợp với các thuốc lợi tiểu làm giảm natri máu.

Khi dùng trong một số bệnh đặc biệt:

      Với bệnh lý tim mạch: trong suy tim, thường thuốc lợi tiểu là các thuốc điều trị cơ bản, đầu tay, tuy nhiên cần lưu ý, nếu dùng nhóm lợi tiểu thải kali thì cần dùng phối hợp với thuốc bổ sung kali nếu không sẽ gây ra tình trạng giảm kali máu dẫn đến loạn nhịp tim. Hoặc nhóm aldacton khi dùng đơn độc thì hiệu quả điều trị thấp, muốn có hiệu quả điều trị thì phải tăng liều, nhưng khi đó lại gây tăng kali máu rất nguy hiểm nên thường dùng liều thấp và phối hợp với thuốc lợi tiểu khác.

      Với bệnh lý suy thận: thuốc lợi tiểu thải kali và natri có thể dẫn đến rối loạn nước và điện giải, rối loạn thăng bằng kiềm toan, toan chuyển hóa…nhưng ngược lại, thuốc lợi tiểu giữ kali lại làm tăng kali máu làm tình trạng suy thận tăng lên, tình trạng suy thận tăng lại làm cho thuốc thải trừ kém hơn, dẫn đến tình trạng tăng kali máu ngày càng nghiêm trọng ảnh hưởng đến tính mạng.

     Với người bệng đái tháo đường: không nên dùng các thuốc lợi tiểu giữ kali vì sẽ làm tình trạng tăng đường máu nặng hơn. Nếu cần dùng phải thường xuyên kiểm tra chức năng thận.

        Với người bệnh xơ gan: thường với xơ gan cổ trướng sẽ phải điều trị thuốc lợi tiểu liều cao, tuy nhiên khi đó rất dễ gây ra tình trạng rối loạn nước và điện giải  nên khi dùng cần kiểm tra thường xuyên các chỉ số điện giải, cần chú ý một số thuốc có thể gây nên bệnh não gan cần hết sức tránh sử dụng.

                Tóm lại, thuốc lợi tiểu là thuốc có chỉ định sử dụng chống phù trong khá nhiều bệnh, tuy nhiên sử dụng thuốc gì, sử dụng như thế nào, bạn cần có ý kiến của bác sỹ, không nên tự ý sử dụng để tránh những hậu quả đáng tiếc.

 

Last modified on Friday, 26 August 2016 15:02
Rate this item
(0 votes)
FacebookTwitterLinkedinRSS Feed

Câu hỏi offline

3114743
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
49
2421
7653
3090794
29077
69723
3114743

Your IP: 23.22.136.56
Server Time: 2017-12-13 00:50:19